ජේම්ස් නට්වේ සහ යුධ විරෝධී ඡායාරූපකරණ කලාව. James Nachtwey
ජේම්ස් නට්වේ සහ යුධ විරෝධී ඡායාරූපකරණ කලාව
ජායාරූපයන් ඉතිහාසය වාර්තාගතකරණවා පමණක් නොවෙයි එය ඉතිහාසයේ ගමන් මඟ වෙනස් කිරීමටත් උදවු කරන බව ජේම්ස් නට්වේ පවසනව. ඔහු එය ඉගෙන ගත්තෙ 60 දශකයේ ඔහුගේම ජීවන අත්දැකීම් තුලින්. 60 දශකය කියන්නේ විප්ලවීය දශකයක්. නැට්වේ ජීවත් වූ ඇමෙරිකාව හරහාත් මේ විප්ලවීය රැල්ල හඹා ගියා. සිවිල් අයිතිවාසිකම් සඳහා අරගලයන් සහ යුධ විරොධී අරගලයන් සියළු තැන්වල ඇවිලී ගොස් තිබුණ. පාලකයන් හා හමුදා නායකයන් වියට්නාම් යුද්ධය ගැන මහජනයාට කියූ දේවල් වලට හාත්පසින්ම වෙනත් චිත්රයක් ජායාරූපකරුවන් ඒ ගැන කියමින් සිටිය. මෙය යුද්ධය පිළිබඳ විකල්ප චිත්රයක් නිර්මාණය කලා පමණක් නෙමෙයි යුද්ධයට විරුද්ධව විශාල මහජන විරෝධයක් නිර්මාණය කලා. ඡායාරූපකරණය කියන්නේ කෙතරම් බලපෑම් සහගත මාධ්යයක්දැයි තේරුම් ගත්තේ මෙම අත්දැකීම් වලින්.
යුද්ධය ඡායාරූපයට නැගිය යුත්තේ ඇයි. යුද්ධය කියන්නේ මිනිස් ඉතිහාසය පුරාම පැවතුණු එක්තරා ආකාරයක මානව ක්රියාකාරීත්වයක ආකෘතියක්. මෙය ඡායාරූපකරණය හරහා නැවැත්විය හැකිද? මෙවැනි ප්රකාශයක් විහිළු සහගත ලෙස අසමබර බව පෙනෙන්නට පුළුවන්. ඒත් මේ අදහස තමයි නට්වේව ඡායාරූපකරණයට යොමු කලේ. “මට අනුව ඡායාරූපකරණයේ ශක්තිය රුදිල තිබෙන්නේ එයට මානවීයත්වයේ හැගීම මතු කිරීමට තිබෙන හැකියාව මතයි. යුද්ධය කියල කියන්නේ මානවීයත්වය නිෂේදනය කරන දෙයක් නම් ඡායාරූපකරණය එහි විරුද්ධ පැත්ත ලෙස අපට දකින්නට පුළුවන්.” නට්වේ කියන්නේ ඡායාරූපකරණය ඉතා හොඳින් භාවිතා කළහොත් එය මඟින් යුද්ධයට විරුද්ධව බලපෑම් සහගත ප්රතිරෝධයක් ජනිත කරවිය හැකි බවයි.
වාර්තා ඡායාරූපකරණයේ බලපෑම, එහි අදාලත්වය සහ එහි ආචාරධර්ම පිළිබඳ විශාල සංවාදයක් අද ලෝකයේ ඇති වෙලා තිබෙනව. අද ලෝකයේ මතුවී ඇති අර්බුධයන් හා සසඳා බලනවිට පුංචි ඡායාරූපයකට කරන්න පුළුවන් බලපෑම මොකක් ද කියන එක ප්රශ්නයක්. ඒත් අපි අවට ඇති සිදුවීම් අපි කරා ගෙන එන්නේ මීට ප්රතිවිරුද්ධ චිත්රයක්. අද වාර්තා ඡායාරූපකරණයට ලෝකයේ සෑම තැනකම විශාල වාරණයන් පැනනැගිල තිබෙනව. ස්වාධීන ඡායාරූප ශිල්පියකුට අද ලෙහෙසියෙන් ගැටළුවක් ආවරණය කරන්න අවසර ලබාගන්න අමාරුයි. ඒ එකපැත්තක්. තවත් පැත්තකින් විශාල සමාගම් වාර්තා ඡුායාරූපකරණ ක්රියාවලියට ඇතුළු වී තිබෙනව. විවිධ රටවල පාලන තන්ත්රයන් තමන්ගෙ රටවල ගැටළු ආවරණය කිරීමට මෙම සමාගම්වලට ඇණවුම් ලබා දෙනව. මේ මගින් සිදුවීම් පිළිබඳ කලින් සැකසූ චිත්රයක් තමයි අපහට ලැබෙන්නෙ. ඡායාරූපකරණය බලපෑම්සහගත දෙයක් නොවේනම් ඇයි ඒ ක්රියාවලිය පාලනය කරන්න මෙතරම් උත්සාහ කරන්නේ? ඇත්තටම වාර්තා ඡායාරූපකරණයට සමාජයට බලපෑමක් කරන්න බැරිනම් මෙවැනි තත්වයක් ඇති වීමට හැකියාවක් නැහැ.
ඇමෙරිකානු-වියට්නාම් යුද්ධ කාල සීමාව තුළ ඡායාරූප මගින් කරන ලද බලපෑම පිළිබඳව ලෝකයේ බොහොමයක් රජයයන් දැන් දැනුවත්. එම නිසා දැන් රජයන් වගේම රජයන්ට විරුද්ධව සටන් කරන පාර්ශවයන් ගැටුම් වාර්තාකරණයට ඉඩ දෙන්නෙ ඉතාම පරිස්සම් සහගතව. මෙම නිසා වෙනදාටත් වඩා ස්වාධීන වාර්තා ඡායාරූපකරණ භාවිතයක අවශ්යතාව අද වැඩි වෙලා තිබෙනව. ස්වාධීන කියන අදහස ගැටළුකාරී තමයි. මොකද හැම කෙනෙකුටම යම් පක්ෂපාතීත්වයන් හා දේශපාලන මතයන් තිබෙන නිසා. නුමුත් එම ගැටළුවට මුහුණ දීමේ ක්රමය වාර්තාකරණයට තිබෙන අවකාශය සීමා කිරීම ද, එසේත් නැත්නම් විවිධ මානයන්ගෙන් සිදුවීමේ සංකීර්ණත්වය ග්රහණයකිරීමට හැකිවන සේ එම අවකාශය පුළුල් කිරීම ද යන්න අප හමුවේ ඇති ගැටළුවක්. නට්වේ ගේ ඡායාපකරණය අපව මේ පිළිබඳව සිතීමට හොඳ ආරම්භයක්.
ජේම්ස් නට්වේ
බොහොම අගනා ලිපියක් වගේම හොඳ බ්ලොගක්.. ඉස්සරහටත් හොඳ ලිපි ලියන්න.. ජය
තොරතුරු ගොඩක් වටිනවා……